Hischri a Bileez

Di hischri a Bileez goh bak towzan a yaaz. Di Maiyan Sivilaizayshan spred intu di ayraa a Bileez fahn 1500 BC tu 1200 BC ahn groa schrang sotay 1000 AD. Sevral Maya sait, laik Cahal Pech, Caracol, Lamanai, Altun Ha, ahn Xunantunich shoa how di sivilizayshan fi datideh taim mi deh hed, plos dat di papulayshan mi biga den. Di fos Yooropeeyan setlment paypaz shoa setlment set op bai Inglish saylaz hoo mi shiprek eena 1638. Oava di neks 150 yaaz, moa Inglish setlment mi set op. Dis peeryad mi aalso ga lata pairat; plos lata wud mi-di geh chap dong, ahn sohn atak mi tek plays fahn di pipl weh mi-di liv ya, plos fahn di Spanish nayba dehn.

Inglan mi fos sen wahn govament man tu Bileez eena di layt 17t senchri. Bot da noh sotay 1840 dat dis ayrya mi geh di faamal naym az di “Colony of British Honduras.” Ih mi bikom wahn krong kalani eena 1862. Afta dat, sohn chaynj mi mek tu di kanstitooshan fi gi di pipl moa say eena di govament. Inglan mi den grant ful self-govament eena di kalani ihself anda wahn minischri sistim eena Janiweri 1964. Di ofishal naym a dis teritori mi chaynj fahn British Honduras tu Belize (da “Bileez” eena Kriol) eena Joon 1973, ahn Inglan grant wi ful inidipendans pahn 21 Septemba, 1981.

Maiyan Sivilaizayshan
Di Maya silivizayshan staat op bowt 3,000 yaaz abak. Ih mi bigin eena di loa ayrya a di Yookatan Peninsula ahn di hai ayrya tu di sowt. Tudeh day, dis ayrya da Meksiko, Bileez, Gwatemaala, ahn westan Handooras. Lata ting bowt dis kolcha kantinyu tudeh day, noh main seh Yooropeeyan mi rool nayli 500 yaaz. Bifoa rong 2500 BC, pipl weh doz hont ahn luk fi food mi setl eena smaal faam vilij. Layta, dehn staat groa kaan, beenz, skwash, ahn bon pepa. Wahn hoal lata langwij ahn nada kolcha mi divelop eena di Maya sivilizayshan. Dis sivilizayshan reech ih tapa-tap joorin di klasik peeryad, weh mi bigin rong 250 AD.